İzlenebilirlik Nedir?

İzlenebilirlik Nedir?

Bir ürünün üretim, paketleme, depolama, sevkiyat aşamalarının ve satış noktasına ulaşana dek geçirdiği tüm işlemlerin kayıt altına alınmasına izlenebilirlik denilmektedir. Kaydedilen bilgilerin gerektiği hallerde paylaşılabilmesi de izlenebilirlik dahilindedir. Ayrıca ürün bileşenlerinin kaynağına dair verilerin kayıt altına alınması, etkin bir izlenebilirlik sisteminin ön koşuludur. ISO 9001’e göre izlenebilirlik: Bir nesnenin geçmişinin, uygulamasının veya konumunun izlenebilme yeteneğidir. İzlenebilirlik sistemi bu sayede insan sağlığını riske edecek bir ürünün kaynağına, sorun varsa hangi aşamada gerçekleştiğine ya da sorunun nedenine ulaşılmasını sağlar.

Günümüz dünyasında ürün, haliyle de üretim çok çeşitlenmiş, ihtiyaç ve lüks tüketim malları sayılabilecek bütün ürünler birçok alternatifle satış aşamasındaki yerini almıştır. Ürünler gibi üretim metotları, lojistik yaklaşımları hatta katkı maddeleri de bu gelişmeden nasibini alıyor. Bunun bir sonucu da yasal düzenlemelerin şekillenmesi. Otoriteler, yaşanan gelişme ve değişmeler doğrultusunda kanunlarını belirliyor ya da revize ediyor. Bugün birçok yasa koyucu, izlenebilirlik çalışmalarına hız vermiş durumda. Üretim kalitesinin üst seviyede olmasını isteyen firmalar da izlenebilirlik teknolojileri ile maksimum verimi hedefliyor. Tam bu noktada konu başlığını değiştirmemiz, içeriği detaylandırmamız gerekiyor:

İzlenebilirlik

Neden İzlenebilirlik?

Ürünlerin izlenebilir olmasının birden fazla nedeni olabilir ancak en temel neden tüketici sağlığı. Güvenli ürün ile tüketici sağlığındaki ilişkinin farkında olan tedarik zinciri paydaşları ve otoriteler, izlenebilirlik uygulamalarının etkinliğini sağlama uğraşındalar. İzlenebilirlik uygulamalarının en etkin kullanıldığı alan olan ilaç endüstrisi bu konuda mesafe kat etmiş durumda. ABD, Türkiye, Rusya ve AB üyesi ülkeler ilaç endüstrisinde izlenebilirliği çoktan uygulamaya koydu. Sebebi ise ürkütücü seviyelere ulaşan ilaç sahteciliği. Geriye kalan hemen hemen bütün endüstrilerin de izlenebilirlik uygulamalarına geçmesinin temelinde insan sağlığı ve bunu tehlikeye atan sahtecilik yer alıyor. Bir ürünün nerede, ne zaman ve hangi amaçla bulunduğu bilgisi de tedarik zinciri paydaşlarına bilgi ve gelişim katkısı sağladığı için izlenebilirlik apayrı bir önem taşır hale geliyor.

İzlenebilirlik uygulamalarına geçişin ana nedenlerini maddelendirecek olursak:

  • İnsan sağlığı
  • Sahtecilikle mücadele
  • Marka imajının korunması
  • Yasal gerekliliklerin karşılanması

İzlenebilirliğin Avantajları

İzlenebilirliğin nedenleri, aynı zamanda avantajlarıdır diyebiliriz. Bunlar haricinde bireyin, firmaların ve otoritelerin, nedenlere sığdıramayacağımız birden fazla avantajı da bulunmaktadır. Temelden gidelim; hepimiz yediğimiz yiyeceklerin, kullandığımız şampuanın, içtiğimiz ilacın kaynağını, bileşenlerini ve hangi koşullarda üretildiğini merak ederiz. Meraktan da öte bunları bilmek elbette hakkımız. Durumun farkında olan üreticiler, daha önce de belirttiğimiz gibi tüketicilerine şeffaf olmak ve üretim operasyonlarında sistematik bütünlük sağlamak için izlenebilirlik üzerine çalışıyorlar. Otoriteler de insan sağlığını odağa koyarak kanunları dizayn ediyor.

Başta sağlığın korunması olmak üzere, kaliteli ürüne ulaşmak, güvenli ürün elde edebilmek, ürünlere dair kaynak öğrenimini gerçekleştirmek ve herhangi bir problemde yasal yollara kanıt sunabilmek izlenebilirliğin bireye sağladığı avantajlar arasındadır. Kaynakların doğru kullanımı da gelecek nesillere ve dünyaya fayda sağlayacağından en büyük toplumsal avantajdır.

Amerika Tarım Bakanlığının (USDA) hazırlamış olduğu araştırmada izlenebilirliğin firma için faydalarından bahsedilmiştir. Temel olarak; tedarik zinciri yönetimi, ürün güvenliği ve kalite kontrolün sağlanması, izlenebilirlikle sağlanan ürün güvenliğinin pazarlamaya olumlu etkisi firmaların avantajlarından bazılarıdır.1 Bununla birlikte diğer önemli faydaları ise şunlardır:

  • Ham maddenin optimum kullanımı
  • Raf ömrünün verimli hale getirilmesi ve maliyetlerin düşürülmesi
  • Dijital veri takibi ve otomatik veri kontrolü
  • Standart dışı ürünlerin tespit edilmesi
  • Etkili bir geri çağırma sisteminin sağlanması
  • Sahteciliğin önüne geçilerek marka imajının korunması.

İzlenebilirlik sistemleri bireye ve firmalara avantaj sağladığı gibi otoritelere de ciddi katkılar sunar. Raporlama, istatistik ve sonuçlar dikkate alınarak devlet programları belirlenebilir. Kayıt dışı ekonomi ile etkin bir mücadele gerçekleşir. Gerçekleşen ürün güvenliği ile tüketimden kaynaklanan hastalıkların önüne geçilebilir. Bütün bunlar, vatandaşların ve firmaların otoriteye güven duymasını sağlar.

İzlenebilirliği Uygulayabilmek

İzlenebilirlik sistemi, üreticilerin zihninde bazı soru işaretlerinin belirmesine neden olabilir. Hem üretim alışkanlıklarını değiştirmek kolay değil hem de izlenebilirlik herkes tarafından bilinen bir alan değil. Bu nedenle önemli noktaları sizler için netleştirdik:

İzlenebilirlik, Karmaşık Bir İşlemler Bütünü mü?

Karmaşık ve zor bir sistem gibi görünen izlenebilirliğin aslında üç temel unsuru bulunur:

  1. Girdilerin, birimlerin, partilerin tanımlanması
  2. Ürün, birim, parti depolama ve hareket bilgilerinin toplanması ve saklanması
  3. Bu iki veriyi ilişkilendirecek bir sistemin kurulması 2

Zannedildiği gibi karmaşık bir yapı olmayan izlenebilirlik, tam aksine gerekli olan donanım ve yazılımlar sayesinde zorluğu kolaylaştıracak ve daha birçok avantaj sağlayabilecek bir sistemdir.

İzlenebilirlik Sistemleri Maliyetli mi?

İzlenebilirliğin sağlanması için üretim operasyonlarında yeni makinalar, yazılımlar, sistemler kullanılmalıdır. Bu durum maliyetli gibi görünse de izlenebilirlikle kağıt tabanlı prosesin ortadan kalkması, sorunlu ürünün tespit edilmesi ve geri çağırma işlemlerinin kolaylaşması aslında maliyetleri düşürecektir.

İzlenebilirlik Sistemlerini Kullanmak Zorunlu mu?

Bu sorunun tek bir cevabı yok ve ülkelere göre farklılık gösterebiliyor. Örneğin ilaç izlenebilirliği ilk olarak Türkiye Cumhuriyeti’nde, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) kontrolünde zorunlu hale gelmiştir. 3 Şu an ise dünya genelinde birçok ülkede uygulamaya başlanmış ya da pilot uygulama şeklindedir. Aynı şekilde tıbbi cihaz izlenebilirliği de yaygınlaşmaktadır. Gıda izlenebilirliği için Rusya Federasyonu örnek verilebilir. Rusya’da süt ve süt ürünleri gibi gruplar ve bazı içeceklerde izlenebilirlik zorunludur. Bunlardan daha önemlisi; üretimde otomasyon, optimizasyon ve marka güvenilirliği isteniyorsa izlenebilirlik bütün üreticiler için olmazsa olmazlar arasındadır.

Parçadan Bütüne, Üretimden Tüketime

İzlenebilirliğin ne olduğu ve neden olması gerektiği hakkında bilgiler verdik. Peki izlenebilirlik nasıl gerçekleşecek?

Ürünün izlenebilir olması için ambalajına barkod ve RFID (Radyo Frekansıyla Tanımlama) gibi yöntemler uygulanabilir. Ancak üretilen her bir ürüne tekil bir seri numarası atanması ve bu numaranın ambalaj üzerine 2D kod ile uygulanması (serileştirme) en ideal yöntemdir. Çünkü 2D kodların veri kapasitesi, taklidinin neredeyse imkansız oluşu ve düşük maliyeti önemli tercih sebepleri arasında yer alıyor. Barkod standartları ile daha detaylı bilgi için yetkili kuruluş olan GS1’ın ilgili sayfasını ziyaret edebilirsiniz. 4

Operasyonel aşamalar olan üretim, depolama, sevkiyat ve satış işlemlerinin kolaylığı için bazı düzenlemeler yapılmaktadır. Ürünlerin bağ, koli, sonrasında ise palet haline gelmesi sistematik bir tedarik zincirinin gerekleri arasındadır. Elbette bu aşamalar, üretim operasyonuna göre şekillenir. Örneğin ürünler, bağ haline getirilmeden direkt kolileme aşamasına da geçebilirler.

Serileştirilen her ürünün; shrink, koli ve palet içerisinde yerinin belirlenip basamaklar arasında hiyerarşi kurulması, izlenebilirliğin diğer önemli aşaması olan agregasyon işlemidir. Agregasyon kısaca; serileştirilmiş taşıma birimi ile içerisindeki karekodlanmış ürünlerin birbirine sanal şekilde bağlanması olarak tanımlanabilir.

Serileştirilen ve taşıma birimleri arasında hiyerarşisi kurularak agregasyonu gerçekleşen ürünlerin, dijital verileri sayesinde nerede olduklarını biliyoruz. Ürünün nerede, ne zaman, hangi üretim bandında, hangi makinalar tarafından üretildiğine; hangi koli içerisinde, hangi depoda ya da hangi satış biriminde olduğuna dair tüm bilgilere izlenebilirlik sayesinde ulaşabiliyoruz. Bütün paydaşların erişebildiği bu bilgilerin otoritelerle de paylaşılmasıyla şeffaf bir tedarik zinciri elde edilmiş oluyor.

İzlenebilirliğin aslında çok net ve kolay anlaşılabilir bir konu olduğunu hep birlikte görmüş olduk. Elbette bu kadarı ile kalmayıp detaylı bilgiler paylaşmaya devam edeceğiz.

Bizi takipte kalın…

Kaynaklar

  1. Golan, E., Krissoff, B., Kuchler, F., Calvin, L., Nelson, K., & Prince, G. (2004). Traceability in The U.S. Food Supply: Economic Theory and Industry Studies. Washington: USDA / Economic Research Service
  2. Yaralı, E. (2019). Gıda zincirinde izlenebilirlik. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 23(1):108-119.
  3. https://www.titck.gov.tr
  4. https://www.gs1.org

DAHA FAZLASI İÇİN

SERİLEŞTİRME

ÜRÜNLERİ İNCELE

AGREGASYON

ÜRÜNLERİ İNCELE

DESTEK & SERVİS

HİZMETLERİMİZ
İletişim formunu doldurarak yerel satış ekibimizle iletişime geçebilir ve tüm sorularınızı uzmanlarımıza sorabilirsiniz.
Sales_Icon_Dark
CAPTCHA Resmi

Spam'dan korunmamıza yardımcı olduğunuz için, teşekkürler!

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir